Кішкентай асүйде сақтау жүйесін қалай ұйымдастыру керек

Асүй кеңістігінің шектеулі болуы — қалалық тұрғындардың ең жиі кездесетін тұрмыстық мәселелерінің бірі, әсіресе кеңес дәуірінде салынған үйлерде немесе шағын студиялық пәтерлерде тұратын адамдар үшін. Бес-жеті шаршы метрлік асүй барлық қажетті ыдыс-аяқты, тұрмыстық техниканы, азық-түлікті және тамақ дайындау құралдарын орналастыруға жеткіліксіз болып көрінеді. Алайда дұрыс ұйымдастырылған шағын асүйлер бар және олар өте тиімді жұмыс істейді. Кеңістікті ұйымдастырудың жапондық тәсілі, скандинавиялық минимализм және кәсіби мейрамхана асүйлерінің стандарттары кез келген, тіпті ең шағын бөлмеге де қолдануға болатын принциптерді әлдеқашан қалыптастырған. Құпия көбірек зат сыйғызуда емес, әрбір сантиметрді саналы түрде пайдаланып, қажетті нәрселерді артық күш жұмсамай-ақ қолжетімді етуінде. Дұрыс ұйымдастырылған сақтау жүйесі тар асүйді күнделікті тітіркенудің көзі емес, жайлы жұмыс кеңістігіне айналдырады.

Бірінші қадам: тексеру және артық заттардан арылу

Кез келген сақтау жүйесі органайзер сатып алудан емес, қолда бар заттарды шынайы бағалаудан басталады. Артық заттарды реттеуге тырысу көбіне нәтижесіз болады, өйткені ерте ме, кеш пе тәртіпсіздік қайта пайда болады. Себебі заттардың нақты көлемі қолжетімді кеңістіктен артық болады. Сақталатын заттардың санын азайту — тар асүй мәселесін шешудің ең сенімді тәсілі.

Асүйдегі барлық заттарды тексеру бірнеше кезеңнен тұрады:

• шкафтар мен жәшіктердегі барлық заттарды толық шығарып, ашық жерге қою — бәрін бір уақытта көргенде ғана жиналған заттардың нақты көлемін бағалауға болады;
• азық-түлік пен дәмдеуіштердің жарамдылық мерзімін тексеру — шағын асүйлерде көбіне үш жыл бұрын алынған жармалар немесе жапсырмасы өшіп кеткен жартылай бос дәмдеуіш банкілері табылады;
• қайталанатын заттарды анықтау — үш үккіш, екі бірдей таба немесе бес ағаш қасық, олардың ішінен шын мәнінде тек біреуі ғана пайдаланылуы мүмкін;
• сирек қолданылатын құралдарды шынайы бағалау — жылына бір рет қолданылатын бәліш формасы немесе бірнеше жыл бұрын сатып алынған балмұздақ жасағыш шағын асүйде емес, қоймада немесе басқа жерде тұрғаны дұрыс;
• беруге, сатуға немесе тастауға болатын заттарды бөлек сұрыптау — бұл санаттарды араластыру реттеу процесін апталарға созып жіберуі мүмкін.

Осындай тексеруден кейін орташа қалалық асүйде сақталатын заттардың көлемі 30–40 пайызға дейін азаяды. Бұл бірде-бір органайзер сатып алынбай тұрып-ақ орын босайтынын көрсетеді. Нақты ұйымдастыру дәл осы бос кеңістіктен басталады.

Тік кеңістік: қабырғалар мен шкафтардың биіктігі

Кішкентай асүйдегі ең жиі пайдаланылмайтын аймақ еденде де, жәшіктерде де емес — ол көз деңгейінен төбеге дейінгі тік кеңістікте орналасқан. Көптеген асүй жиһаздары шамамен 180–200 сантиметр биіктікте аяқталады, ал оның үстінде 30–60 сантиметрлік бос кеңістік қалады. Дәл осы орын дұрыс жоспарлағанда қосымша сақтау аймағына айналады.

Тік кеңістікті пайдалану бірнеше тиімді мүмкіндік береді.

1. Шкафтардың үстіне қосымша бөлім орнату сирек қолданылатын немесе маусымдық заттарды орналастыруға мүмкіндік береді. Мысалы, мерекелік ыдыстарды, консервілер қорын немесе үлкен кастрөлдерді осы жерде сақтауға болады. Егер сақталған заттар біркелкі және ұқыпты орналастырылса, ашық сөрелер де жинақы көрінеді. Ал төбесі төмен немесе шаң тез жиналатын асүйлерде жабық шкафтар тиімдірек болады.
2. Қабырға сөрелері асүй фартугінің аймағында және жұмыс үстелінің үстінде жиі қолданылатын заттарды қол жететін жерде сақтауға көмектеседі. Дәмдеуіштер, ұнтақ өнімдерге арналған шағын контейнерлер, май мен сірке суы дәл осы жерде тұрғаны ыңғайлы. Тот баспайтын болаттан немесе шыныдан жасалған жеңіл сөрелер кеңістікті ауырлатпайды.
3. Пышақтарға арналған магниттік ұстағыштар арнайы қорап немесе жәшік алатын орынды босатады және кесу құралдарын бірден қолжетімді етеді. Ұзындығы қырық сантиметрлік магниттік жолақ алты-сегіз пышақты орналастыра алады. Осындай тәсіл металл қақпақтарға арналған магниттік органайзерлерге де қолданылады.
4. Қабырғадағы рейлинг жүйелері шөміштерді, қалақтарды, өлшеуіш стақандарды және басқа да ұсақ құралдарды іліп қоюға мүмкіндік береді. Бұл жәшіктерді ірі заттар үшін босатады. Рейлингтегі ілгектерді оңай жылжытуға немесе қосуға болады. Мұндай жүйе кәсіби асүйлерде өте кең таралған, себебі құралдарды бірден алуға мүмкіндік береді.

Тік кеңістікті пайдалану асүйді ұйымдастырудың логикасын өзгертеді — енді тек үстел беті ғана емес, бүкіл кеңістік үш өлшемді ресурс ретінде қарастырылады.

Шкафтар мен жәшіктерге арналған тиімді шешімдер

Көптеген шкафтар мен жәшіктердің ішкі кеңістігі дұрыс пайдаланылмайды. Заттар бір қатар болып тұрады, кастрөлдердің қақпақтары бөлек жатады, ал шкафтың жоғарғы бөлігінде бос орын қалып қояды. Дұрыс ұйымдастырылған бөлімдер мен органайзерлер бар кеңістіктің сыйымдылығын екі есе арттыра алады.

Ең тиімді шешімдердің бірнеше түрі бар.

1. Шкаф ішіндегі қосымша сөрелер бір сақтау деңгейін екіге бөледі. Биіктігі 70 сантиметрлік стандартты шкаф тек бір сөремен пайдаланылса, онда екі қатар ғана зат сыяды. Ал қосымша аралық сөре орнатылса, сақтау деңгейі екі еселенеді. Мұндай металл сөрелер арзан әрі құралсыз орнатылады.
2. Жәшіктерге арналған бөлгіштері бар органайзерлер әрбір сантиметрді тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Қасықтар мен шанышқылар жеке бөлімдерде сақталса, олар бірге үйілгеннен гөрі аз орын алады. Бамбук немесе пластиктен жасалған модульдік жүйелер жәшіктің нақты өлшеміне оңай бейімделеді.
3. Табалар мен тақтайларды тік күйде сақтау арнайы ұстағыштар арқылы орын үнемдейді. Бес табаны бірінің үстіне бірін қойған кезде олардың биіктігі шамамен отыз сантиметр болады. Ал сол табаларды тік орналастырса, олар небәрі он сантиметр ені бар орынға сыяды. Бұл принцип кастрөл қақпақтарына да тиімді.
4. Бұрыштық шкафтардағы жылжымалы себеттер мен айналмалы «карусельдер» қол жетпейтін бұрыш мәселесін шешеді. Бұрыштағы кеңістік көбіне тиімсіз пайдаланылады, себебі артқа қойылған заттар ұзақ уақыт бойы ұмытылып кетеді. Айналмалы немесе сырғымалы жүйелер бүкіл бұрыштық кеңістікті қолжетімді етеді.

Жақсы ұйымдастырылған шкафтар мен жәшіктердің басты қағидасы — «бәрі бірден көрінетін» жүйе.

Тоңазытқыш және азық-түлік сақтау аймағы

Шағын асүйдегі тоңазытқыш та жиі қиындық туғызады. Көлемі шектеулі болғандықтан, адамдар не азық-түлік қорын азайтады, не ішіндегі тәртіпсіздікке көнеді. Тоңазытқышты аймақтарға бөліп ұйымдастыру және контейнерлер жүйесін қолдану бұл мәселені шешеді.

Тиімді сақтау үшін бірнеше тәсілді қолдануға болады:

• бірдей өлшемдегі мөлдір контейнерлер ұнтақ өнімдерді сақтау үшін ыңғайлы және әртүрлі пакеттерге қарағанда аз орын алады;
• «бірінші келген — бірінші пайдаланылған» қағидасы жаңа өнімдерді ескілердің артына қою арқылы ескі өнімдердің уақытында пайдаланылуын қамтамасыз етеді;
• тоңазытқыш есігінің қалталары соустар, сусындар және шағын ыдыстар үшін өте қолайлы;
• вакуумдық пакеттер ұзақ сақталатын өнімдердің көлемін 50–70 пайызға дейін азайтады;
• тоңазытқыштың жоғарғы бөлігіне орнатылған шағын сөре йогурттар, сүзбе немесе кішкентай контейнерлер үшін қосымша деңгей жасайды.

Дәмдеуіштерді сақтау — шағын асүйлердің ең жиі кездесетін мәселелерінің бірі. Қабырғаға бекітілген магниттік панельдегі шағын металл банкілер, үстелдегі арнайы тірек немесе жәшік ішіндегі жылжымалы науа бұл мәселені әртүрлі пакеттерден әлдеқайда тиімді шешеді.

Жұмыс беті: таза үстел қағидасы

Жұмыс үстелі — шағын асүйдегі ең құнды кеңістік және сонымен бірге ең жиі ретсіз болатын аймақ. Үстелде үнемі тұрған әрбір зат тамақ дайындауға арналған орынды азайтып, асүйді визуалды түрде тарылтады. «Таза үстел» қағидасы толық бос кеңістікті білдірмейді, ол тек күн сайын қолданылатын заттардың ғана үстелде тұруын білдіреді.

Жұмыс үстелінде тек күн сайын немесе аптасына бірнеше рет қолданылатын заттар ғана қалуы тиіс. Шәйнек, кофе машинасы, пышақтарға арналған блок және кесу тақтайы — көптеген асүйлер үшін жеткілікті минимум. Блендер, тостер немесе миксер сияқты құралдар шкаф ішінде сақталып, қажет кезде ғана шығарылуы керек.

Жұмыс бетін таза ұстауға бірнеше қарапайым тәсіл көмектеседі:

• «бір әрекет» қағидасы — пайдаланылған әрбір зат бірден өз орнына қойылады;
• қабырғаға бекітілетін немесе шкафтан шығатын қосымша үстел беті қажет кезде жұмыс аймағын екі есе арттыра алады;
• жәшікке орнатылатын немесе үстіне бекітілетін кесу тақтайлары негізгі жұмыс бетін бос қалдырады;
• декорды минималистік түрде пайдалану — бірнеше сәндік заттың орнына бір ғана шағын өсімдік қою.

Таза жұмыс үстелі асүйдің басқа бөліктері толық реттелмеген жағдайда да тәртіп сезімін қалыптастырады.

Шағын асүйдегі сақтау жүйесін ұйымдастыру — бір реттік жұмыс емес, тұрақты әдеттер жүйесі. Ең жақсы органайзерлер мен мінсіз орналастыру да күнделікті тәртіп сақталмаса, өз мәнін жоғалтады. Кішкентай асүй кейде үлкен, бірақ дұрыс ұйымдастырылмаған асүйден де ыңғайлы болуы мүмкін. Кеңістікті дұрыс жоспарлауға жұмсалған уақыт пен қаражат кейін күнделікті жайлылыққа және қажетті заттарды іздеуге кететін уақыттың қысқаруына айналып қайтады.