Ом неге өзінің заңымен есте қалады

Ғылым тарихында тұтас бір бағыттың белгісіне айналған есімдер аз емес. Кейбір ғалымдар ірі жаңалықтарымен танылса, енді біреулері сәтті тәжірибелерімен немесе тәжірибені түсіндіретін формулаларымен есте қалды. Электр құбылыстары саласында осындай рөлді Георг Симон Ом атқарды. Оның есімі бүгінде физикадан алыс адамдарға да таныс. Мұндай танымалдықтың басты себебі қарапайым әрі іргелі заңның пайда болуымен тікелей байланысты.

Дәуірдің ғылыми ахуалы

XIX ғасырдың басы жаратылыстану ғылымдарының қарқынды дамыған кезеңі болды. Электрлік құбылыстар бұрыннан белгілі еді, бірақ олар жүйелі түрде түсіндірілмеген болатын. Зерттеушілер көптеген әсерлерді байқады, алайда олардың арасындағы байланысты нақты анықтай алмады. Осындай жағдайда мәліметтерді біртұтас жүйеге келтіретін еңбектер аса құнды саналды.

Ом дәл осы өтпелі кезеңде еңбек етті. Ол тәжірибеге қатаңдық пен математикалық дәлдікті енгізуге тырысты. Мұндай тәсіл электрлік процестер арасындағы әмбебап тәуелділікті тұжырымдауға мүмкіндік берді.

Заңның мәні мен қарапайымдылығы

Ом заңы кернеу, ток күші және кедергі арасындағы байланысты сипаттайды. Бұл формула электр тізбектерін сандық тұрғыдан талдауға жол ашты. Оның құндылығы тек дәлдігінде емес, түсініктілігінде де жатыр. Тіпті бастапқы деңгейдегі оқушының өзі осы тәуелділіктің мағынасын оңай ұғына алады.

Қарапайым өрнек ашылымның кең таралуына шешуші әсер етті. Формула зертханада да, инженерлік есептерде де бірдей қолданыла берді. Соның нәтижесінде ол академиялық ортадан шығып, практикалық салаға тез енді.

Неліктен дәл осы заң кең танылды

Ом заңының ұжымдық жадта сақталуына бірнеше себеп бар. Олар практикалық пайдамен қатар, оқытудағы маңызымен де тығыз байланысты.

• әртүрлі электр тізбектерінде әмбебап қолданылуы;
• күрделі модельдерсіз дәл есептеулер жасауға мүмкіндік беруі;
• физикалық шамалардың өзара байланысын айқын көрсетуі;
• оқу үдерісінде және тәжірибеде қолданудың қолайлылығы.

Бұл факторлардың әрқайсысы заңның маңызын арттырды. Әмбебаптық оны сан алуан құрылғыларда пайдалануға жол ашты. Дәл есептеулер инженерлерге сенімді құрал берді. Айқындық процестерді түсіндіруді жеңілдетті. Осындай үйлесім формуланы алмастырылмайтын етті.

Техника мен тұрмыстағы рөлі

Уақыт өте келе бұл ашылым таза теориялық мәнінен асып түсті. Ол электр жүйелерін жобалаудың негізіне айналды. Сым желілерінің параметрлерін немесе электрондық бөлшектердің сипаттамаларын есептеу осы заңсыз мүмкін емес. Формула инженерлік ойлаудың ажырамас бөлігіне айналды.

Күнделікті өмірде де оның ықпалы айқын сезіледі. Электр желісінен немесе батареядан жұмыс істейтін кез келген құрылғы осы тәуелділікке бағынады. Соның көмегімен жүктемені бағалауға, қорек көзін дұрыс таңдауға немесе ақаудың себебін анықтауға болады. Демек, бұл заң қазіргі өмірдің жайлылығымен тікелей байланысты.

Ом есімінің ғасырлар бойы сақталу себебі

Әрбір ғалымның аты өлшем бірлігіне айнала бермейді. Мұндай құрмет тек іргелі үлес қосқандарға ғана бұйырады. Ом жекелеген құбылысты ғана сипаттап қойған жоқ, уақыт сынынан өткен жалпы принцип ұсынды. Оның формуласы қазіргі электрониканың дамуына қарамастан өз маңызын жоғалтқан жоқ.

Сонымен қатар бұл заң базалық білімнің бір бөлігіне айналды. Онымен мектепте, колледжде және жоғары оқу орындарында танысады. Оқу барысында үнемі қайталануы ғалымның есімін бірнеше буынның жадында бекітті. Сондықтан Ом фамилиясы күнделікті қолданылатын ғылыми ұғымдармен қатар аталады.

Ом заңы қарапайымдылық пен тереңдіктің сәтті үйлесімін көрсетті. Ол абстрактілі ғылымды нақты практикалық міндеттермен байланыстырды және электр құбылыстарын болжауға мүмкіндік берді. Осы себепті ғалымның аты тарихта берік орын алды. Оны өмірбаяны үшін емес, күн сайын жұмыс істеп тұрған идеясы үшін еске алады.