Нептун планетасы туралы 30 қызықты дерек

Алыс ғаламшарлар адамзатты әрдайым құпиясымен қызықтырып келеді. Күннен қашықтаған сайын оларды зерттеу қиындай түседі, ал мәліметтердің басым бөлігі жанама бақылаулар арқылы алынады. Соған қарамастан, астрономия ғылымы біртіндеп Күн жүйесінің шеткері аймақтарын танып жатыр. Суық, желі аса күшті алып әлемдер ерекше назар аударады. Солардың ішінде Нептун ғылыми тұрғыдан да, теориялық зерттеулер үшін де маңызды орын алады. Төменде осы ғаламшарға қатысты ең қызықты деректер берілген.

1. Нептун Күн жүйесіндегі ең алыс орналасқан ғаламшар болып саналады. Оның орбитасы өте шалғайда жатқандықтан, Күн сәулесі бұл жерде әлдеқайда әлсіз сезіледі. Осындай жағдай қоршаған ортаның қатты суынуына әкеледі.
2. Бұл алып дене мұзды ғаламшарлар тобына жатады. Ішкі қабаттарында су, аммиак және метан ерекше күйде кездеседі. Мұндай құрам күрделі әрі тығыз құрылым қалыптастырады.
3. Нептунның ашылуы есептеулердің дәлдігін көрсетті. Ғалымдар алдымен Уран қозғалысындағы ауытқуларды байқап, белгісіз нысан бар екенін болжаған. Кейін телескоп арқылы жаңа ғаламшар расталды.
4. Атмосферасының көгілдір реңкі көзге бірден түседі. Бұл құбылыс метанның қызыл жарықты жұтуымен байланысты. Нәтижесінде шағылысқан сәуле салқын көк түске ие болады.
5. Бұл ғаламшарда ең жылдам желдер тіркелген. Ауа ағындарының жылдамдығы сағатына екі мың километрден асады. Мұндай күштің шығу тегі әлі толық түсіндірілмеген.
6. Жоғарғы атмосферадағы температура минус екі жүз градустан төмендейді. Тіпті ғарыш кеңістігі үшін бұл өте төмен көрсеткіш. Соған қарамастан, ішкі аймақтарда жылу көбірек сақталады.
7. Нептун Күнді бір рет айналып шығу үшін шамамен 165 жыл қажет етеді. Бұл өте ұзақ кезең болып есептеледі. Ашылған сәттен бері ғаламшар толық айналымын әлі аяқтаған жоқ.
8. Бұл әлемдегі бір тәулік шамамен 16 сағатқа созылады. Өз осінен тез айналуы атмосфералық қозғалыстарға әсер етеді. Осы ерекшелік желдердің күшеюіне ықпал етеді.
9. Нептунның айналасында сақина жүйесі бар. Олар Сатурн сақиналарымен салыстырғанда әлдеқайда көмескі. Құрамында мұз бен шаң бөлшектері кездеседі.
10. Ең ірі серігі Тритон деп аталады. Ол өз орбитасында кері бағытта қозғалады. Ғалымдар мұны сырттан тартылған дене деп болжайды.
11. Тритон геологиялық белсенділігімен ерекшеленеді. Оның бетінде азот атқылайтын криовулкандық процестер байқалған. Бұл серікті ерекше нысандар қатарына қосады.
12. Атмосферада алып дауылдар қалыптасады. Бір кездері байқалған қараңғы дақтар уақыт өте жоғалып кеткен. Мұндай құбылыстар ауа қабаттарының тұрақсыздығын көрсетеді.
13. Ғаламшар ішіндегі қысым өте жоғары деңгейге жетеді. Осындай жағдайда заттардың қасиеті түбегейлі өзгереді. Кейбір модельдерде көміртектің алмасқа айналуы қарастырылады.
14. Алмас жаңбыры туралы болжамдар бар. Қысым мен температура әсерінен кристалдар төмен қарай түсуі мүмкін. Бұл идея әлі тәжірибелік түрде дәлелденбеген.
15. Магнит өрісі айналу осіне қатысты қатты еңкіш орналасқан. Оның орталығы ядродан ығысқан. Соның салдарынан магнитосфера күрделі сипат алады.
16. Полярлық шұғыла бұл ғаламшарда өзгеше түрде пайда болады. Олар әдеттегі полюстер маңында ғана емес, басқа аймақтарда да көрінуі мүмкін. Мұның себебі магнит өрісінің ерекше құрылымында жатыр.
17. Нептунға жақындаған жалғыз ғарыш аппараты ХХ ғасырдың соңында ұшып өтті. Сол миссия көптеген негізгі дерек берді. Қазіргі білімнің басым бөлігі сол мәліметтерге сүйенеді.
18. Жиналған ақпарат әлі күнге дейін талданып келеді. Кей жаңалықтар ұшудан кейін бірнеше жыл өткен соң анықталды. Бұл сирек зерттеу миссияларының маңызын көрсетеді.
19. Нептунның тығыздығы Уранмен салыстырғанда жоғары. Бұл ішкі құрамның айырмашылығын білдіреді. Сыртқы ұқсастықтарына қарамастан, құрылымы өзгеше.
20. Жоғарғы қабаттардағы тартылыс күші Жерге жақын. Теориялық тұрғыдан салмақ аса қатты өзгермес еді. Алайда орта жағдайы тіршілікке мүлде қолайсыз.
21. Бұлттық жүйелер үнемі өзгеріп отырады. Кей түзілімдер бірнеше жыл ішінде жоғалады. Мұндай құбылмалы сипат белсенді атмосфералық процестерді дәлелдейді.
22. Метанның таралуы біркелкі емес. Әртүрлі ендіктерде түстердің қанықтығы өзгереді. Сол себепті ғаламшар беті ала-құла болып көрінеді.
23. Нептун Күннен алған энергиясынан артық жылу шығарады. Ішкі жылу көздері әлі де зерттелу үстінде. Бұл ерекшелік оны басқа алып денелерден ажыратады.
24. Осьтік еңкіштік маусымдардың айқын ауысуына әкеледі. Әр кезең ондаған жылдарға созылады. Климаттық өзгерістер өте баяу жүреді.
25. Ғаламшар массасы Жерден он жеті есе ауыр. Ал диаметрі төрт есе ғана үлкен. Бұл көрсеткіш тығыз құрылымды аңғартады.
26. Ішкі қабаттардағы мұз әдеттегі күйде емес. Ол жоғары температурада тығыз орта түзеді. Мұндай жағдай ғылымда ерекше фаза ретінде қарастырылады.
27. Серіктердің орбиталық өзара әсері сақиналардың тұрақтылығына ықпал етеді. Бұл байланыстар құрылымды сақтап тұрады. Онсыз бөлшектер бытырап кетуі мүмкін.
28. Нептунды зерттеу алып ғаламшарлардың қалыптасуын түсінуге көмектеседі. Осындай нысандар басқа жұлдыз жүйелерінде жиі кездеседі. Сондықтан алынған деректер әмбебап мәнге ие.
29. Жерден бақылау үлкен қашықтыққа байланысты қиын. Қуатты телескоптар да тек жалпы көріністі береді. Бұл жаңа технологияларды дамытуға түрткі болады.
30. Нептунға деген қызығушылық бәсеңдеген жоқ. Болашақта жаңа зерттеу миссиялары жоспарлануда. Әрбір жаңалық бұл суық алыпты тереңірек тануға жол ашады.

Нептун Күн жүйесіндегі ең құпиялы ғаламшарлардың бірі болып қала береді. Оның табиғаты ғылым үшін көптеген сұрақ тудырады. Осы алыпты зерттеу арқылы адамзат ғарыштағы күрделі үдерістерді жақсырақ түсіне алады. Алдағы зерттеулер бұл әлемнің әлі ашылмаған қырларын көрсетуі әбден мүмкін.