Бронхоэктаз неге қауіпті және қалай емделеді

Тыныс алу жүйесінің аурулары көбіне баяу дамып, ұзақ уақыт бойы айқын мазаламай жүруі мүмкін. Әлсіз жөтел немесе төзімділіктің төмендеуі шаршау не қоршаған ортаның әсері ретінде қабылданады. Уақыт өте келе мұндай белгілер күнделікті өмірдің бір бөлігіне айналып, адамды алаңдатпай қояды. Алайда сырттай жеңіл көрінетін жағдайдың артында өкпеде жүріп жатқан күрделі созылмалы өзгерістер жасырынуы мүмкін. Осындай аурулардың бірі – бронхоэктаз, ол жүйелі бақылау мен дұрыс емді талап етеді.

Бронхоэктаз деген не

Бронхоэктаз – бронхтардың қайтымсыз кеңеюімен және деформациясымен сипатталатын созылмалы ауру. Мұндай өзгерістер тыныс жолдарының табиғи тазалануын бұзады. Шырыш толық шығарылмай, бронх ішінде жиналып қалады. Осы ортада микроорганизмдер тез көбейіп, тұрақты қабыну процесін қалыптастырады. Уақыт өте келе бұл өзгерістер өкпе тінінің үлкен бөліктерін қамти бастайды.

Бронхоэктаздың қауіптілігі неде

Бұл аурудың негізгі қауіптілігі оның біртіндеп үдей түсуінде жатыр. Бронхтардың зақымдануы тек тыныс алуға ғана емес, бүкіл ағзаның жағдайына әсер етеді. Дұрыс емделмеген жағдайда асқынулардың даму қаупі айтарлықтай артады.

• тыныс алу жолдарының тұрақты инфекциялары шырыштың жиналуына байланысты микробтар белсенді көбейіп, жиі асқынулар туындатады. Антибиотиктер курсы аяқталғаннан кейін де қабыну қысқа мерзімде қайта пайда болуы мүмкін. Уақыт өте келе қоздырғыштар дәріге төзімді болып, ем таңдауды қиындатады;
• қақырықпен қан түсуі және өкпелік қан кетулер өзгерген бронх қабырғаларындағы қан тамырлары нәзік әрі осал болады. Қатты жөтел кезінде немесе асқыну сәтінде қақырықта қан байқалады. Ауыр жағдайларда өмірге тікелей қауіп төндіретін жаппай қан кету дамуы мүмкін;
• үдемелі тыныс жеткіліксіздігі зақымдалған өкпе аймақтары газ алмасуға толық қатыса алмайды. Ағзада оттегінің созылмалы тапшылығы пайда болып, жүрек, ми және бұлшықеттердің жұмысына әсер етеді. Тіпті күнделікті жеңіл қимылдың өзі қиынға соға бастайды;
• өкпелік жүректің қалыптасуы ұзаққа созылған гипоксия салдарынан өкпе тамырларындағы қысым артады және жүректің оң жақ бөлімдеріне түсетін жүктеме күшейеді. Уақыт өте келе олар үлкейіп, өз қызметін толық атқара алмайды. Мұндай асқыну аурудың болжамын айтарлықтай нашарлатады.

Аталған салдарлар бірден емес, баяу дамиды. Сондықтан бронхоэктаздың қауіптілігі оның жасырын ағымымен және бақылаусыз қалғанда асқынуға бейімділігімен байланысты.

Бронхоэктаз не себепті дамиды

Аурудың пайда болуы көбіне тыныс жолдарына ұзақ уақыт әсер ететін зақымдаушы факторлармен байланысты. Бұл себептер бронхтардың қорғаныс механизмдерін әлсіретіп, патологиялық өзгерістерге жол ашады. Шығу тегін анықтау ем тактикасын дұрыс таңдауға көмектеседі.

1. Балалық шақтағы ауыр тыныс жолы инфекциялары. Өкпе қабынуы, қызылша немесе көкжөтел бронхтарды ерте жаста зақымдауы мүмкін. Егер тіндердің қалпына келуі толық болмаса, өзгерістер ұзақ жылдарға сақталады. Кейін олар созылмалы қабыну мен тұрақты жөтел түрінде көрініс береді.
2. Тұқым қуалайтын кірпікшелер қызметінің бұзылыстары. Генетикалық ерекшеліктер кезінде бронхтағы кірпікшелер шырышты жеткілікті түрде шығара алмайды. Бұл тыныс жолдарының үнемі инфекциялануына жағдай жасайды. Белгілер көбіне жас кезінде пайда болып, біртіндеп күшейеді.
3. Тыныс жолдарының ұзақ уақыт бітелуі. Бөгде заттар, ісіктер немесе бронхтың қысылуы өкпенің жекелеген бөліктерінің желдетілуін бұзады. Шырыштың тоқырауы бронх қабырғасының қайтымсыз кеңеюіне әкеледі. Кедергі жойылғаннан кейін де өзгерістер сақталуы мүмкін.

Көп жағдайда бронхоэктаз бірнеше себептің бірлескен әсерінен дамиды. Мұндайда ем тек салдарды ғана емес, негізгі механизмдерді де бақылауға бағытталады.

Аурудың негізгі белгілері

Бронхоэктаздың клиникалық көрінісі әр адамда әртүрлі болуы мүмкін, алайда ортақ сипаттары бар. Белгілер асқыну кезінде күшейіп, салыстырмалы тұрақты кезеңде бәсеңдейді.

• қақырық бөлінетін созылмалы жөтел қақырық көбіне түнде жиналады. Таңертең оның мөлшері артып, жағымсыз иіс сезілуі мүмкін. Мұндай жөтел жылдар бойы сақталады;
• жалпы әлсіздік пен тез шаршау тұрақты қабыну процесімен байланысты. Ағза инфекциямен күресуге көп күш жұмсайды. Соның салдарынан жұмысқа қабілеттілік төмендейді;
• физикалық жүктеме кезіндегі ентігу алғашында тек белсенді қимылда байқалады. Ауру үдеген сайын тыныстың тарылуы тыныш күйде де сезіледі. Бұл тыныс жеткіліксіздігінің күшейгенін көрсетеді.

Белгілердің біртіндеп дамуына байланысты науқастар дәрігерге кеш жүгінеді. Соның нәтижесінде ауру айқын өзгерістер кезеңінде анықталады.

Бронхоэктазды қалай емдейді

Емдеу қабынуды азайтуға, қақырықтың шығуын жақсартуға және асқынулардың алдын алуға бағытталады. Бронх құрылымын толық қалпына келтіру мүмкін емес, бірақ дұрыс терапия жағдайды ұзақ уақыт тұрақты ұстауға мүмкіндік береді. Ем әрдайым жеке жоспар бойынша жүргізіледі.

1. Дәрі-дәрмекпен емдеу инфекциялық асқыну кезінде антибиотиктерді қолдануды қамтиды. Препарат таңдау клиникалық көрініске және ықтимал қоздырғышқа байланысты жүргізіледі. Сонымен қатар қақырықты сұйылтатын және оның шығуын жеңілдететін құралдар пайдаланылады.
2. Дренаждық әдістер мен тыныс алу гимнастикасы бронхтардың тазаруына көмектеседі. Арнайы жаттығулар өкпенің желдетілуін жақсартып, шырыштың тоқырауын азайтады. Мұндай әдістерді тұрақты орындау асқыну жиілігін төмендетеді.
3. Хирургиялық емдеу ауру шектеулі аймақты қамтыған жағдайда қарастырылады. Зақымдалған сегментті алып тастау науқастың жағдайын едәуір жақсартуы мүмкін. Операция туралы шешім барлық қауіптер мен пайдасын бағалағаннан кейін қабылданады.

Емнің тиімділігі ұсыныстарды жүйелі орындауға тікелей байланысты. Тұрақты бақылаусыз ең жақсы терапия да күткен нәтиже бермеуі мүмкін.

Өмір салты және алдын алу

Күнделікті әдеттер аурудың ағымына айтарлықтай әсер етеді. Олар дәрі-дәрмектік емді толықтырып, патологиялық процестің үдеуін баяулатуға көмектеседі. Алдын алу шараларын елемеу терапияның тиімділігін төмендетеді.

• темекіден толық бас тарту темекі түтіні бронх шырышты қабығын зақымдап, қабынуды күшейтеді. Тіпті пассивті әсердің өзі тыныс жолдарының жағдайын нашарлатады. Бұл факторды жою аурудың тұрақты өтуіне ықпал етеді;
• қалыпты физикалық белсенділік өкпенің желдетілуін жақсартады. Қозғалыс бронхтардың табиғи тазалануына көмектеседі. Жүктеме деңгейі жеке мүмкіндіктерге сай таңдалады;
• тыныс жолы инфекцияларының алдын алу вакцинацияны қоса алғанда. Тұмау және басқа вирустық аурулардан қорғану ауыр асқынулардың қаупін азайтады. Бұл әсіресе суық маусымда маңызды.

Бронхоэктаз – ұзақ уақыттық бақылау мен саналы қатынасты талап ететін созылмалы ауру. Оның қауіптілігі біртіндеп үдеуінде және ауыр асқынуларға әкелу мүмкіндігінде жатыр. Ерте анықтау мен кешенді ем аурудың дамуын едәуір баяулатуға мүмкіндік береді. Өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау белсенді өмір салтын ұзақ уақыт сақтауға көмектеседі.