Қызанақтағы фитофторозбен қалай күресу керек

Көкөніс өсіру барысында ұқыпты күтім жасалса да, түрлі қиындықтар туындауы мүмкін. Өсімдік аурулары бірнеше айлық еңбекті қысқа мерзімде зая кетіреді. Көп жағдайда сырттай сау көрінген түптер кенеттен әлсіреп, өнім беруді тоқтатады. Мұндай жағдай қызанақта жиі кездесетін фитофтороз кезінде айқын байқалады. Аурудың табиғатын түсініп, жүйелі шаралар қолдану ғана егінді сақтауға мүмкіндік береді.

Фитофтороздың мәні және оның қауіптілігі

Фитофтороз – ылғалдылық жоғары, ал температура салыстырмалы түрде төмен болғанда жылдам дамитын саңырауқұлақ ауруы. Ол жапырақтарды ғана емес, сабақ пен жемісті де зақымдайды. Қауіптілігі аурудың жасырын басталып, қысқа уақыт ішінде кең таралуында жатыр. Асқынған жағдайда өнімнің басым бөлігі жарамсыз күйге түседі.

Алғашқы белгілер көбіне ұсақ дақтар немесе жеңіл сарғаю түрінде көрінеді. Уақыт өте келе зақымдалған бөліктер қараяды, тіндер ыдырайды, түптің жалпы күйі нашарлайды. Осындай өзгерістерді дер кезінде байқау шешуші рөл атқарады.

Аурудың пайда болуына әсер ететін негізгі себептер

Қауіп факторларын білу алдын алу жүйесін дұрыс құруға көмектеседі. Әдетте фитофтороз бір ғана қателіктен емес, бірнеше қолайсыз жағдайдың қатар келуінен туындайды.

• ауа мен топырақтағы шамадан тыс ылғалдылық;
• күндізгі және түнгі температураның күрт ауысуы;
• желдетілуі нашар, тығыз отырғызылған түптер;
• залалды тұқым немесе көшет қолдану;
• азотты тыңайтқыштардың артық мөлшері.

Бұл факторлардың әрқайсысы жеке тұрғанда аса қауіпті болмауы мүмкін. Алайда олардың қосындысы саңырауқұлақтың белсенді дамуына қолайлы орта қалыптастырады.

Алдын алу шараларының маңызы

Аурудың алдын алу оны емдеуден әлдеқайда тиімді әрі жеңіл. Дұрыс ұйымдастырылған профилактика қолайсыз маусымда да қауіп деңгейін төмендетеді.

1. Ауыспалы егісті сақтау. Қызанақты бір орында бірнеше жыл қатарынан өсіру ұсынылмайды. Дақылдарды алмастыру топырақтағы қоздырғыштардың жиналуын азайтады.
2. Отырғызу арақашықтығын дұрыс таңдау. Түптер арасында жеткілікті кеңістік болуы ауа айналымын жақсартады. Бұл жапырақтардың тез кебуіне ықпал етеді.
3. Суару тәртібін реттеу. Су тек тамыр аймағына берілуі керек. Тұрақты, бірақ шамадан тыс емес ылғалдандыру қауіптің алдын алады.

Осы қарапайым әрекеттерді жүйелі қолдану айтарлықтай нәтиже береді.

Халықтық тәсілдер арқылы күресу

Көптеген бағбандар бастапқы кезеңде жұмсақ әдістерді қолдануды жөн көреді. Халықтық құралдар алдын алу мен аурудың дамуын тежеуге қолайлы.

• сарысу немесе сүт қосылған су ерітіндісі;
• марганец аралас сарымсақ тұнбасы;
• күлден дайындалған ерітіндімен бүрку.

Бұл әдістер жапырақ бетінде саңырауқұлаққа қолайсыз қабат қалыптастырады. Үнемі қолданылғанда және агротехникалық шаралармен ұштасқанда әсері артады. Дегенмен ауыр зақымдану кезінде олардың мүмкіндігі шектеулі екенін ескерген жөн.

Химиялық және биологиялық препараттарды пайдалану

Ауру белсенді таралған жағдайда күштірек құралдарға жүгінуге тура келеді. Қазіргі заманғы препараттар фитофтороздың дамуын тоқтатуға мүмкіндік береді.

1. Контактты фунгицидтер. Бұл заттар өсімдік бетінде қорғаныш қабықша түзеді. Жаңбырдан кейін немесе белгілі мерзім өткен соң қайта өңдеу қажет.
2. Жүйелі әсер ететін препараттар. Олар тіндердің ішіне еніп, ішкі деңгейде әрекет етеді. Қолдану кезінде нұсқаулықтағы қауіпсіздік талаптарын сақтау маңызды.
3. Биологиялық құралдар. Пайдалы микроағзаларға негізделген мұндай препараттар жұмсақ әсерімен ерекшеленеді. Олар профилактика үшін өте қолайлы.

Тиісті нұсқаны таңдау зақымдану деңгейіне және өсіру жағдайына байланысты жүзеге асырылады.

Аурудың таралуын күшейтетін қателіктер

Қорғау шаралары жүргізілсе де, кейбір әрекеттер жағдайды ушықтырады. Мұндай қателіктер инфекцияның жылдам таралуына себеп болады.

• зақымдалған жапырақтарды учаскеден шығармай тастау;
• ылғал кешкі уақытта бүрку жұмыстарын жүргізу;
• бір препаратты маусым бойы өзгеріссіз қолдану.

Ауру бөліктерді алып тастағанда оларды міндетті түрде жою қажет. Өңдеу жұмыстарын құрғақ таңертең орындап, құралдарды кезектестіріп қолдану ұсынылады.

Фитофторозға қарсы күрес жан-жақты әрі ойластырылған тәсілді талап етеді. Алдын алу, уақытылы өңдеу және дұрыс күтімнің үйлесуі шығынды айтарлықтай азайтады. Өсімдіктердің күйін тұрақты бақылау мәселені ерте кезеңде анықтауға мүмкіндік береді. Осындай ұқыпты әрекеттер болашақ маусымдарда да тұрақты өнім алуға негіз қалайды.